Γιατί οι διακοπές δυσκολεύουν τόσους ανθρώπους;
Παραδόξως, οι διακοπές δεν μας αγχώνουν επειδή έχουν πολλές υποχρεώσεις αλλά … επειδή τις στερούν.
Όσο εργαζόμαστε ασταμάτητα, ο νους έχει έναν στόχο: να προλάβει, να οργανώσει, να λύσει προβλήματα. Ο συνεχής εξωτερικός θόρυβος καλύπτει έναν άλλο, πιο βαθύ θόρυβο. Εκείνον που κουβαλάμε μέσα μας.
Όταν όμως έρθει η παύση, ο εσωτερικός διάλογος δυναμώνει. Αναδύονται εκκρεμή συναισθήματα, απώλειες που δεν πενθήσαμε, σχέσεις που μας πλήγωσαν, φόβοι που δεν προλάβαμε να ακούσουμε. Για πολλούς ανθρώπους, η ησυχία είναι πιο απαιτητική από την εργασία.
Η ψυχολογία περιγράφει αυτή τη δυσκολία και βιολογικά. Ο οργανισμός που ζει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση εγρήγορσης δεν επηρεάζεται μόνο ψυχικά αλλά και σωματικά. Η ψυχονευροανοσολογία έχει δείξει ότι το χρόνιο στρες επηρεάζει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, μέσω της αλληλεπίδρασης εγκεφάλου, νευρικού, ενδοκρινικού και ανοσοποιητικού συστήματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το στρες «προκαλεί» αυτοάνοσα νοσήματα. Τα αυτοάνοσα είναι πολυπαραγοντικά και εξαρτώνται από γενετικούς, ανοσολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ωστόσο, η χρόνια επιβάρυνση του οργανισμού μπορεί να επηρεάσει τη φλεγμονώδη δραστηριότητα, να επιδεινώσει συμπτώματα και να δυσκολέψει την ανάρρωση σε άτομα που έχουν ήδη ευαλωτότητα.
Ο Bruce McEwen περιέγραψε αυτή τη διαδικασία με τον όρο allostatic load: το «βιολογικό κόστος» της διαρκούς προσαρμογής. Όταν το σώμα καλείται να παραμένει για μήνες ή χρόνια σε κατάσταση συναγερμού, η ίδια η προσπάθεια επιβίωσης αφήνει το αποτύπωμά της.
Γι’ αυτό αρκετοί άνθρωποι αρρωσταίνουν μόλις ξεκινήσουν οι διακοπές ή αισθάνονται έντονη κόπωση. Δεν είναι ότι η ξεκούραση τους αρρωσταίνει. Είναι ότι, όταν τελειώσει η μάχη, το σώμα βρίσκει επιτέλους τον χώρο να δείξει τις πληγές του.
Τρία μικρά «tips επιβίωσης»
Μην απαιτήσετε από τον εαυτό σας να χαλαρώσει από την πρώτη ημέρα. Το νευρικό σύστημα χρειάζεται χρόνο για να αλλάξει ρυθμό.
Αφήστε κενό στο πρόγραμμα. Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή των διακοπών να είναι παραγωγική ή εντυπωσιακή.
Αν εμφανιστεί εσωτερική ανησυχία, μην τη θεωρήσετε αποτυχία των διακοπών. Συχνά είναι η αρχή μιας ουσιαστικής συνάντησης με τον εαυτό μας.
Οι διακοπές δεν είναι μια πολυτέλεια που «κερδίζουμε» όταν κουραστούμε αρκετά, είναι η στιγμή που το σώμα και η ψυχή προσπαθούν να θυμηθούν πώς είναι να ζουν χωρίς να πολεμούν.
