Κάθε φορά που μια γυναίκα δολοφονείται από τον σύντροφο, τον πρώην σύντροφο ή τον σύζυγό της, ξεκινά η ίδια συζήτηση.
«Γιατί δεν έφυγε;»
«Γιατί δεν τον κατήγγειλε;»
«Γιατί τον διάλεξε;»
Σπανιότερα όμως ακούμε την πραγματικά κρίσιμη ερώτηση:
Γιατί ένας άνδρας πιστεύει ότι έχει το δικαίωμα να αποφασίσει αν μια γυναίκα θα ζήσει ή θα πεθάνει;
Οι γυναικοκτονίες δεν είναι εγκλήματα πάθους.
Δεν είναι «κακές στιγμές».
Δεν είναι «ο έρωτας που έγινε μίσος».
Δεν είναι «η κακιά η ώρα».
Είναι η πιο ακραία έκφραση μιας βαθιάς πεποίθησης εξουσίας.
Της πεποίθησης ότι ο άλλος άνθρωπος μου ανήκει.
Ότι έχω δικαίωμα πάνω στο σώμα του, στις επιλογές του, στις σχέσεις του, στη ζωή του.
Και όταν εκείνος ο άνθρωπος διεκδικήσει την ελευθερία του, η απώλεια βιώνεται όχι ως χωρισμός αλλά ως προσβολή της παντοδυναμίας.
Η πατριαρχία δεν σκοτώνει μόνο με τα χέρια
Πολλοί πιστεύουν ότι η πατριαρχία αφορά αποκλειστικά τους άνδρες.
Δεν είναι έτσι.
Η πατριαρχία είναι ένα σύστημα πεποιθήσεων που διαμορφώνει γυναίκες και άνδρες.
Είναι η φωνή που λέει στο αγόρι ότι δεν πρέπει να κλαίει.
Είναι η φωνή που λέει στο κορίτσι ότι πρέπει να είναι αρεστό.
Είναι η φωνή που διδάσκει στον άνδρα ότι η αξία του βρίσκεται στον έλεγχο.
Και στη γυναίκα ότι η αξία της βρίσκεται στην προσαρμογή.
Κάθε φορά που μια γυναίκα μαθαίνει να αντέχει αντί να διεκδικεί.
Κάθε φορά που ένας άνδρας μαθαίνει να ελέγχει αντί να σχετίζεται.
Το έδαφος γίνεται λίγο πιο πρόσφορο για τη βία.
Οι γυναικοκτονίες δεν ξεκινούν με φόνο
Ξεκινούν πολύ νωρίτερα.
Ξεκινούν με τον έλεγχο.
Με τη ζήλια που βαφτίζεται αγάπη.
Με την απομόνωση που βαφτίζεται ενδιαφέρον.
Με τις προσβολές που βαφτίζονται αδυναμία χαρακτήρα.
Με το «πού ήσουν;»
Με το «με ποιον μίλησες;»
Με το «χωρίς εμένα δεν είσαι τίποτα».
Η βία δεν εμφανίζεται ξαφνικά.
Συνήθως προηγείται μια μακρά διαδικασία ψυχικής υποδούλωσης.
Μια διαδικασία που διαβρώνει σταδιακά την αυτοεκτίμηση, την κρίση και την αίσθηση ελευθερίας του θύματος.
Γι’ αυτό και το ερώτημα «γιατί δεν έφυγε;» είναι συχνά άδικο.
Γιατί όταν κάποιος σε πείθει επί χρόνια ότι δεν αξίζεις, δεν εγκαταλείπεις απλώς μια σχέση.
Πρέπει πρώτα να ξαναβρείς τον εαυτό σου.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως κοινωνία;
Να σταματήσουμε να εκπαιδεύουμε τα κορίτσια μόνο στην προσαρμογή.
Να σταματήσουμε να εκπαιδεύουμε τα αγόρια μόνο στην κυριαρχία.
Να μιλήσουμε για τα συναισθήματα.
Για την απόρριψη.
Για τη ματαίωση.
Για τα όρια.
Για τη συναίνεση.
Για τον σεβασμό.
Να μάθουμε στα παιδιά μας ότι η αγάπη δεν είναι κατοχή.
Ότι ο σύντροφος δεν είναι ιδιοκτησία.
Ότι κανείς δεν χάνει την αξία του επειδή κάποιος άλλος αποφάσισε να φύγει.
Το χρέος μας απέναντι στις γυναίκες που χάθηκαν
Κάθε γυναικοκτονία αφήνει πίσω της κάτι περισσότερο από έναν νεκρό άνθρωπο.
Αφήνει:
παιδιά χωρίς μητέρα.
Γονείς χωρίς κόρη.
Φίλους χωρίς φίλη.
Μια κοινωνία λίγο πιο τραυματισμένη.
Και ένα ερώτημα που ζητά απάντηση.
Όχι μόνο από τα δικαστήρια.
Από όλους μας.
Γιατί οι γυναικοκτονίες δεν αφορούν μόνο τις γυναίκες.
Αφορούν τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας.
Τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την αγάπη.
Τον τρόπο που ασκούμε εξουσία.
Τον τρόπο που σιωπούμε μπροστά στη βία.
Και μέχρι να αλλάξουν όλα αυτά, κάθε γυναικοκτονία θα είναι μια τραγική υπενθύμιση ότι η ισότητα δεν κρίνεται από όσα γράφουν οι νόμοι, αλλά από όσα επιτρέπουμε να συμβαίνουν στις σχέσεις μας.
Οι γυναίκες δεν δολοφονούνται επειδή είναι γυναίκες. Δολοφονούνται επειδή κάποιοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι έχουν δικαίωμα πάνω στη ζωή τους. Και αυτό είναι ένα πρόβλημα που αφορά όλους μας.
Σουζάνα Παπαφάγου
Κλινική & Αναπτυξιακή Ψυχολόγος
Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια | Αναλύτρια Ομάδας | Θεραπεύτρια Ζεύγους & Οικογένειας
(@tanea.gr)
